«Tomek w Krainie Kangurów»

Lada chwila mia³ rozbrzmieж dzwonek na koniec przerwy pomiкdzy lekcjami. Korytarz z wolna pustosza³, uczniowie znikali w klasach, cisza ogarnia³a szkolne mury. Jeszcze tylko grupka czwartoklasistуw krкci³a siк w pobli¿u g³уwnych, schodуw i drzwi pokoju nauczycielskiego.

W miarк jak zbli¿a³ siк koniec pauzy, nieœmia³a nadzieja zaczyna³a kie³kowaж w sercach myszkuj¹cych po korytarzu ch³opcуw. Krasawcewa, nauczyciela geografii, nie by³o dot¹d ani w kancelarii, ani w pokoju nauczycielskim. Mo¿e wiкc zachorowa³ i nie przyjdzie w ogуle do szko³y? A mo¿e szczкœliwy los zdarzy, ¿e przynajmniej siк spуŸni, jak mu siк to czкsto przytrafia³o.

W grupce szeptem rozmawiaj¹cej na korytarzu rej wodzi³ Tomek Wilmowski, dobrze zbudowany blondyn, ktуry z o¿ywieniem pociesza³ swych zdenerwowanych kolegуw:

- Mуwiк wam, ¿e „pi³y" nie ma w budzie. Stwierdzi³em sam i rкczк za to. Mo¿e jego gospodyni, wychodz¹c na miasto po sprawunki, przez zapomnienie zamknк³a drzwi na klucz? To by³aby heca! Czy wyobra¿acie sobie „pi³к" z notesem w rкku miotaj¹cego siк bezsilnie po mieszkaniu? Och, gdybym to mуg³ zobaczyж!

Twarze ch³opcуw rozjaœni³y siк na sam¹ myœl o takiej wspania³ej mo¿liwoœci. Trudno siк nawet by³o dziwiж, ¿e snute przez Tomka domys³y napawa³y jego kolegуw nadziej¹ i radoœci¹. Zaledwie nieca³e trzy tygodnie dzieli³y ich do wakacji letnich, a tymczasem Krasawcew, czy te¿ jak go uczniowie nazywali „pi³a", zapowiedzia³, ¿e przed swym przyspieszonym wyjazdem do Rosji pozostawi „polskim buntowszczykom" tak¹ pami¹tkк, i¿ popamiкtaj¹ go przez ca³y nastкpny rok „zimowania" w tej samej klasie. Mog³o to tylko oznaczaж zaostrzenie kursu dyrekcji gimnazjum przeciw czwartoklasistom.

Domys³y te nie by³y pozbawione podstaw. Mianowany przed kilkoma miesi¹cami dyrektor gimnazjum, Rosjanin Mielnikow, z niezwyk³¹ surowoœci¹ wymaga³ od swych wychowankуw œlepego pos³uszeсstwa i przywi¹zania do carskiej Rosji. Niezwyk³a ta opowieœж rozpoczyna siк bowiem w 1902 roku gdy znaczna czкœж Polski znajdowa³a siк pod okupacj¹ rosyjsk¹. Znienawidzony przez uczniуw nowy dyrektor wykazywa³ szczegуln¹ gorliwoœж w dziele rusyfikowania

polskiej m³odzie¿y. Ma³o mu by³o tego, ¿e wszystkie lekcje prowadzono wуwczas w jкzyku rosyjskim. Mielnikow, a pod jego wp³ywem i niektуrzy nauczyciele pilnie przestrzegali, aby uczniowie w szkole w ogуle nie rozmawiali po polsku. Dyrektor wiele czasu poœwiкca³ rуwnie¿ badaniu stosunkуw panuj¹cych w rodzinach swych wychowankуw. Na ka¿dym kroku wкszy³ nieprzychylnoœж do carskiej Rosji, co w zasadzie znajdowa³o w szkole odbicie w ujemnej ocenie postкpуw w nauce.

Wkrуtce po objкciu stanowiska Mielnikow zwrуci³ uwagк na czwart¹ klasк. Wed³ug jego zdania, brak by³o w niej „rosyjskiego ducha". Czwartoklasiœci nie wykazywali nale¿ytej gorliwoœci w nauce historii Rosji, wiкkszoœж z nich mia³a z³¹ wymowк rosyjsk¹ i, jak twierdzili podstawieni donosiciele, miкdzy sob¹ rozmawia³a po polsku. Dyrektor mocno zaniepokojony tymi faktami zasiкgn¹³ informacji w policji, gdzie stwierdzi³, i¿ niektуrzy rodzice tych uczniуw notowani byli w kartotekach jako politycznie podejrzani. Wtedy to nie namyœlaj¹c siк wiele postanowi³ rozbiж „gniazdo ma³ych os" i wyda³ odpowiedni¹ instrukcjк swemu zaufanemu podw³adnemu, nauczycielowi geografii, szeœжdziesiкcioletniemu Krasawcewowi.

Mielnikow sprowadzi³ go do Warszawy na miejsce poprzedniego nauczyciela, ktуry uleg³ powa¿nemu wypadkowi i ust¹pi³ ze stanowiska.

Krasawcew by³ zgorzknia³ym cz³owiekiem, czкsto szukaj¹cym zapomnienia w alkoholu. St¹d te¿ w szkole bywa³ niezwykle roztargniony, a ca³¹ swoj¹ uwagк skupia³ przewa¿nie na wype³nianiu specjalnych zarz¹dzeс Mielnikowa. Aby mуc je dok³adnie wykonaж, wa¿niejsze uwagi prze³o¿onego zapisywa³ w notesie, do ktуrego stale zagl¹da³ podczas lekcji.

Uczniowie doskonale wyczuwali nastawienie dyrektora oraz jego poplecznika, tote¿ niedwuznaczna, pe³na groŸby zapowiedŸ Krasawcewa nape³nia³a ich obaw¹ przed t¹ ostatni¹ w roku szkolnym lekcj¹ geografii.

Terkot dzwonka rozbrzmia³ na korytarzach. Czwartoklasiœci odetchnкli z ulg¹. Teraz weszli do klasy, sk¹d przez uchylone drzwi obserwowali nauczycieli pod¹¿aj¹cych na lekcje. Krasawcew nie nadchodzi³. W tej jednak chwili Jurek Tymowski, ukryty za filarem na korytarzu przy schodach, zacz¹³ dawaж rкk¹ niepokoj¹ce znaki. Wykonywa³ ruch, jakby trzyma³ r¹czkк pi³y tn¹cej drzewo. Tomek Wilmowski natychmiast zrozumia³ umуwione has³o.

- A niech to licho porwie! Jednak „pi³a" przyszed³ do budy - zawo³a³ do przyczajonych za nim kolegуw.

Jurek Tymowski wsun¹³ siк do klasy. Zrezygnowany machn¹³ rкk¹ mуwi¹c:

- Pi³a jest ju¿ na schodach. Po drodze rozpina p³aszcz i sapie niemi³osiernie... Ha, ¿e te¿ w taki piкkny, s³oneczny dzieс czyha na cz³owieka sromotna klкska...

- Mo¿e tak Ÿle nie bкdzie. Najwa¿niejsze nie traж ducha - szepn¹³ Tomek, œciskaj¹c ³okieж przyjaciela.

Podnieceni ch³opcy zajmowali miejsca w ³awkach. Wyj¹tek wœrуd nich stanowi³ prymus klasy Pawluk, podchlebiaj¹cy siк na ka¿dym kroku nauczycielom, a nawet czкsto szpieguj¹cy swych towarzyszy. Nie okazywa³ on jakiejkolwiek obawy. Siedz¹c wyprostowany, spogl¹da³ ze z³oœliwym zadowoleniem na mocno zaniepokojonych kolegуw.