Плакун-трава (fb2) 
- Плакун-трава 189K скачать: (fb2) - (epub) - (mobi) - Анатоль Кудласевіч
Анатоль Кудласевіч
Плакун-трава
Вершы, пародыі
Падрыхтаванае на падставе: А. Кудласевіч Плакун-трава. – Мн.: Незалежная выдавецкая кампанія “Тэхналогія”, 1993, - 180 с.
Рэцэнзент Мікола Федзюковіч
Copyright © 2013 by Kamunikat.org
ПАЧАТАК УЗЫХОДЖАННЯ
Першая кніга вершаў. Рэдка хто здагадваецца, колькі надзей і асцярогаў звязвае з ёю аўтар. Упершыню сабраны разам творы, расціданныя па газетных і часопісных старонках, упершыню сабраны радкі, яшчэ нідзе не надрукаваныя, вядомыя толькі самому паэту ды яго блізкім. За кожным вершам падзея або выпадак, за кожным радком перажыванне або пачуццё — усё гэта памяткна аўтару, усё гэта жыва стаіць перад ягоным позіркам… Але ці гэтак жа ўспрыме яго творы патрабавальны чытач? І тады пачуцці, якія перапаўнялі паэтава сэрца, і думкі, якія яго непакоілі, пададуцца чытачу бясколерна-збедненнымі?
Мяркую, што гэтыя трывогі і хваляванні, натуральныя для дэбютанта, не абмінуць аўтара зборніка, які зараз разгорне чытач. Але ўпэўнены таксама, што яны, на шчасце для ўсіх нас, акажуцца марнымі. Анатоль Кудласевіч уваходзіць у паэзію са сваім арыгінальным, незапазычаным словам. Ён мысліць рэзкавата і своеасабліва, адчувае глыбока і востра, і часцяком ягоны верш бывае калючым — у ім расце паэт бескампрамісных рашэнняў. Але можа ён быць і надзвычай лірычным: не так даўно на яго нахлынула лірычная хваля, і ён знайшоў уласны матыў у яе пракаветным шуме. Энергічны, моцны і каструбаваты верш А. Кудласевіча добра адпавядае ўнутраннаму стану чалавека, які прывучае сябе ісці па лініі найбольшага супраціўлення, не губляючы пры гэтым ніводнага з лепшых душэўных якасцяў.
Плоць ад плоці родный Беларусі, Анатоль Кудласевіч усё ж не абмяжоўваецца ў сваёй творчасці нацыянальнай тэматыкай. Гады вучобы ў Літаратурным існстытуце імя М. Горкага ў Маскве значна пашырылі ягоны кругагляд, далі яму магчымасць супастаўляць і параўноўваць грамадскія з’явы, падзеі. І цяпер нават тыя яго вершы і песні, што па-ранейшаму звернуты да заходне-беларускіх ніў і лясоў, дыхаюць вятрамі ўсёй нашай незалежнай краіны.
А. Кудласевіч працавіты і настойлівы, але гэтыя выдатныя якасці нішто для паэта, калі яны не падмацаваны прыроднай таленавітасцю. Пры гэтай жа ўмове яны бясцэнныя памочнікі. Талент без іх часцяком глухне ці пускаецца на вецер. А. Кудласевіч, на шчасце, спалучае ў сабе і талент, і працалюбства, і энергію. Гэта сур’ёзны залог таго, што ён можа многага дасягнуць і многае зрабіць у літаратуры.
Анатоль Кудласевіч валодае добрым творчым патэнцыялам, і я ўпэўнены, што ягоную кнігу верашаў чытач успрыме як удалы пачатак на шляху паэтычнага ўзыходжання.
Травень 1993 Мікола ФЕДЗЮКОВІЧ
Ад Бога прыходзяць дзеці,
Засведчыць: ці ёсць на свеце
Яшчэ першародны грэх?
Паветра глынуць, і плачуць,
Бо грэх той жа самы бачаць,
І чуюць рагаты смех.
І слёзы з вачэй у Бога —
І д'ябальскі ў пекле рогат.
Мае грахі, нібы агрэхі
На ніве прыкрага жыцця.
Не абыйсці іх, не аб'ехаць —
А з зеллем горкая куцця.
Хоць сцеле мякка — жорстка спаць:
Мае грахі — ні даць, ні ўзяць.
Грахі мае — мае агрэхі,
Дзе распладзіў я столькі зла.
Дала мне доля на арэхі,
А рэшты так і не ўзяла.
Казала бабуля мне:
Зліняе й чырвоны колер,
Здавалася не міне
Юнацтва маё ніколі.
Вучыла пасля штодня:
Жыццё прыадкрытыя дзверы...
Пацягне за ручку Суддзя —
Я ў словы яе не верыў.
Мне думалася заўжды —
Вясною квітнець пачуццям.
Злічыла бабуля гады —
Цяпер толькі сэнс пачуўся.
Я сыну скажу пасля:
Зліняе й чырвоны колер!
Дарослае немаўля
Падумае, што ніколі...
Як сыну гэта перадаць?
Не перадаць такое сыну.
Як навучыць яго спяваць
Над разгаворанай чужынай?
Як навучыць яго любіць
Зямлю Палесся і жанчыну,
Як навучыць цвярозым быць,
Калі сп’янее да Айчыны.
Як сыну гэта перадаць?
Мы даганяем час напэўна,
Хоць кажуць, час не перагнаць,
Ні словам, ні радком , ні спевам.
Бо час ляціць, як птушанё:
Чым шырай крылы – больш імкліва,
Ў далонь удзячным шчанюком
Павек не торкнецца шчаслівы.
Як сыну гэта перадаць?
Як зберагчы сумленным сэрца?
Каб праўнук смела мог сцвярджаць,
Што род вядзе не іншаверцаў.
Што на Палессі ёсць зямля
Крывямі й потамі паліта:
“Пінчук” не зычыў людзям зла,
А жах наводзіў нат забіты.
Аднойчы скажа вораг мой:
“Твой сын зусім, зусім інакшы,
Ён разарваў сабой сувой
І сувязь знішчылася ваша!”
Я не паверу нізашто
Наветам гэтакім ніколі –
Табе я сам даваў, сынок,
Імя прапрадзеда Міколы.
Як сыну гэта перадаць? –
Я перадаць павінен сыну!
Я навучу яго спяваць
Над разгаворанай чужынай.
Я навучу яго любіць
Палескі край, нібы жанчыну,
Я навучу цвярозым быць,
Калі сп’янее да Айчыны.
Як рэкі плывуць стагоддзі,
Для часу няма мяжы.
Не спыніш, не скажаш: "Годдзе!" —
Бо час міма нас бяжыць.
Праз нас ён бяжыць,
Зваротна
Ніколі яшчэ не йшоў,
І безліч плямён і нароўдаў
Пачэзла пад плынню вякоў.
Як рэкі плывуць стагоддзі.
Імкнуцца наўпрост, нацянькі,
Мы — людзі, па беразе ходзім,
А праўды не п'ём з ракі.
На беразе нашай долі
Стаім, на ваду глядзім,
Аспрэчваем час, павольна
Змяншаючы лік гадзін.
Шухнулі ў рэчку з берага —
Падмыла вада пясок,
Каго нам спрачаць цяперака? —
Час цераз нас пацёк!
Прымрою месца лобнае —
крывавяць крані,
І водгалас з народу йдзе:
распні Яго, распні!
Стагоддзі за стагоддзямі
даўно скрывілі шлях.
Памілуй нас , о Госпадзе!
куды дарога йшла.
Ішла, круціла збочыла,
куды цяпер, куды?
А кожнаму так хочацца
дажыць свае гады.
Калі тыран над тронамі —
слуга заўжды Пшлат,
І бомбамі нейтроннымі
збудуюць горад-сад.
Ляцела над трыбунамі:
Ура! Ура!! Ура!!!
Ды дзесьці зноў падумалі,
што мы крычым:” Вараву!”
Мне сніцца месца лобнае —
крывавяць карані,
І водгалас з народу ёдзе:
распні Яго, распні!
Жахліва ісціну прымаць,
Прымаць і розумам і сэрцам,
І ведаць бездань, і прадонне знаць
і адчуваць, што святасць б'ецца на зямлі
Спрадвечнай бойкай за Любоў...
Хадзіць па краю, па мяжы,
Комментарии к книге «Плакун-трава», Анатоль Кудласевіч
Всего 0 комментариев